De afgelopen maanden werd het politieke klimaat weer erg warm in België, meer nog dan we al gewoon zijn. Niet dat er eigenlijk iets nieuws aan de hand was: de argumenten, of beter gezegd de mentaliteit van links werden losgelaten op nieuwe omstandigheden. Ik heb het natuurlijk in de eerste plaats over de verkiezingen van oktober en de plaats die Bart de Wever, voorzitter van de N-VA, daarbij veroverde: hij werd zoals verwacht burgemeester van Antwerpen. De reacties van de linkse kerk, en natuurlijk van de goedgelovige volksmens die meer en meer verstrikt raakt in de raderen van de linkse propagandamolen, lieten niet op zich wachten. Toch zijn ze interessanter dan ik en vele anderen eigenlijk verwacht hadden: dat komt ongetwijfeld door de morele duidelijkheid van de handelingen van de Wever sedert zijn verkiezingsoverwinning: die kunnen niet anders dan een even symptomatisch links antwoord genereren. Goed en kort: we hebben in de voorbije maanden veel lessen geleerd uit de actualiteit, zowel over België als over algemene politieke en intellectuele tendensen op westers niveau, en over het feit dat ons geval, hoewel het zijn eigenaardigheden kent, in wezen slechts één manifestatie is van die tendensen.

Wanneer een grijze wijze man het woord neemt, kunnen we beter luisteren. Jos De Man heeft het allemaal meegemaakt, een oud-linkse die het als advocaat en journalist helemaal kon waarmaken. Anders dan zovelen die vandaag rechtse standpunten innemen, heeft hij daarover geen complexen, want hij heeft ook links zijn sporen ruimschoots verdiend, en links weet dat. Daarom zwijgt het zijn nieuwste boek dood: ondanks de rijke inhoud en hoge kwaliteit is elk werk van een ex-linkse (en op sommige punten trouwens nog altijd linkse) moeilijk van antwoord te dienen. 

Vanuit Nederland hebben de meeste Vlamingen als pro-separatistische stem alleen Geert Wilders gehoord. Nochtans kan ik getuigen dat heel wat Nederlanders met vage noties over het Belgische gemeenschappenprobleem voor de boedelscheiding en gebeurlijk de Vlaamse terugkeer in het Nederlands staatverband gewonnen zijn. Uitzonderlijk zijn echter de Nederlanders met een grondige kennis van de Belgische taalkwestie en zijn ingewikkelde geschiedenis. Hier is er zo eentje: Paul van Velthoven, een tijd woonachtig in België, daarna Nederlands correspondent van Belgische dagbladen. Zijn boek Franstaligen tegen Vlamingen. Hoe België als natie mislukte (Aspekt, Soesterberg 2012, 222 pp.) is een uitstekende historische inleiding tot de Vlaams-Waalse tegenstelling. Zeker aanbevolen voor Nederlanders, maar ook voor Vlamingen van de jongere generatie die alleen de jongste fasen van de Vlaamse beweging kennen.

De senaat heeft besloten dat het koninkrijk België zich moet verontschuldigen wegens medeverantwoordelijkheid aan de Jodendeportatie. Zij heeft een bekentenis goedgekeurd waarin de Belgische staat met zoveel woorden erkent dat hij de joden niet in de mate van het mogelijke beschermd heeft.  De historici van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA) hebben vastgesteld dat de Belgische overheden die door Duitse instanties gesommeerd werden om mee te werken aan de registratie en deportatie van Joden, de speelruimte die zij hadden om afzijdig te blijven niet gebruikten, en integendeel meer dan de strikt noodzakelijke gewilligheid toonden. Ook tijdens de repressie schonken zij nauwelijks aandacht aan de begane misdaden tegen het joodse volk, alleen aan echte of vermeende ontrouw jegens België. Zo, het is nu officieel: België heeft gecollaboreerd.

In deze verwarrende tijden vraag ik me vaak af wat de uitspraken en handelingen van sommige mensen motiveert. Is het kwade wil, dwaasheid, een gebrek aan informatie, sociale druk, of een complexe mengeling van al die factoren? Hoewel de onzinnigheid van sommige mensen vaak hemeltergend is, gebiedt een overblijfsel van de Christelijke moraal ons toch geduld uit te oefenen en mensen niet al te snel te beoordelen.

Dergelijke gedachten en gevoelens gingen door mij – en hopelijk veel anderen - heen, toen ik maandag in De Standaard een opiniestuk van de hand van Rik Torfs en enkele collega’s las, waarin zij de methoden van minister van justitie Turtelboom hekelden. Met haar voornemen om via de speciale procedure van “positief injunctierecht”- wat inhoudt dat de minister, met goedkeuring van het parlement, het openbaar ministerie kan dwingen straffen uit te voeren - tast zij volgens het opiniestuk de fundamenten van de rechtsstaat en de grondwet aan. De minister zou zich opwerpen als een soort Romeinse keizer, die met populistische maatregelen vooral veel goedkope bijval oogst, terwijl we eigenlijk heel goed zouden moeten begrijpen, dat de scheiding der machten hierdoor geschonden wordt. En eenmaal we dit toelaten, zo vrezen de schrijvers van het genoemde stuk, staat onze hele rechtsstaat op losse schroeven en dreigen we met meer en meer gevaarlijke precedenten af te glijden in een toestand van gerechtelijke willekeur. 

Deze week raakte bekend dat de N-VA Jan Briers voordraagt als gouverneur voor de provincie Oost-Vlaanderen. Een geniale zet, zo menen de enen, waarmee de andere partijen schaakmat werden gezet. En Open Vld onder leiding van Gwendolyn Rutten zich meteen hopeloos diep in de nesten werkte. Niet meer dan een signaal dat we niet willen meestappen in de carrousel van partijpolitieke benoemingen van de gouverneurs, zo vertelt men dan weer bij de N-VA. Het zal wel een beetje van alletwee zijn, plus ook dat men van de nood een deugd maakte. De N-VA heeft als jonge en succesvolle partij immers ook de luxe over niet te veel oudgedienden te beschikken die rustig willen uitbollen of dringend op een zijspoor gezet dienen te worden.

Op politiek vlak heb ik sedert lang de wijsheid ingezien dat je een Fransman nooit volgens  dezelfde standaarden mag beoordelen als andere westerlingen. Dit komt omdat de constitutie en politieke cultuur van Frankrijk op zich reeds socialistisch, of beter gezegd étatistisch is. Een Fransman gelooft negen kansen op tien al van kleins af aan in de heilzame functie van de staat, en zal het concept van de staat als de glorieuze vertegenwoordiger van de natie en haar belangen, veel eerder omhelzen dan de gemiddelde westerling. Deze eigenschap van de Fransen is welbekend, en heeft natuurlijk vaak tot complicaties geleid, beginnende bij de grote omwentelingen van 1789-1815, en gaande tot de huidige politiek die Frankrijk wegens haar dominante positie aan de rest van de EU opdringt. Over de problemen moet ik niet verder uitweiden; ze zijn door anderen reeds in genoeg detail beschreven.

De mens heeft altijd de neiging te veronderstellen dat de nabije toekomst niet meer is dan een continue voortzetting van het heden en het nabije verleden. Een groot deel van de tijd is dit ook zo, maar af en toe treden er veranderingen op die een duidelijke «voor» en «na» definiëren. Niet allemaal zijn ze even voorspelbaar, maar bij het begin van dit jaar past het misschien enkele zulke kantelpunten tegen het licht te houden.

De islam is een probleem, voorzeker, maar een voorlopig nog omvangrijker probleem is de weigering om dat onder ogen te zien. Onze beleidvoerders steken hun kop in het zand en grijpen elke strohalm die hen in de begoocheling bevestigt dat het allemaal onbelangrijk is en niet aan de islam ligt. Nu hebben wij een getuigenis van op het terrein, van een heuse straathoekwerker die het allemaal van dichtbij beleefd heeft: Kroniek van een aangekondigd onheil. Radicale islam in Vlaanderen (ASP, Brussel 2012) door Peter Calluy.

Het eerste voorwoord is van Johan  Braeckman, het tweede van Wim Van Rooy, en dan krijgen we nog een uitgebreide verantwoording door de auteur. Op p.33 begint hij dan eindelijk zijn verhaal, hoe hij als zoon van een paracommando die in Kongo zijn geloof verloren was, zelf vrijzinnig opgroeide. Hoe hij na tien jaar als vrachtwagenchauffeur dit werk door rugklachten niet meer kon doen, en dan maar in Boom straathoekwerker werd. Daar werd hij als socialistisch partijman zeer verwelkomd door de gemeentelijke SP.a.

De Standaard (21 dec. 2012, door “jb”) bloklettert: “India omarmt hindoe-nationalist. Narendra Modi wint verkiezingen in deelstaat Gujarat”. Aanleiding zijn de deelstaatverkiezingen in Gujarat, waar Modi al meer dan 10 jaar deelstaatpremier is: “Narendra Modi is India's meest gehate én geliefde politicus. Na zijn zege in Gujarat lonkt voor de hindoe-nationalist het Indiase premierschap.”