Er wordt werk gemaakt van meer begrip tussen Vlamingen, oud of nieuw, allochtoon of autochtoon, of welke begrippen we ook hanteren om de diverse samenstelling onder de bevolking mee te duiden.

Niemand blijft nog aan de kant staan. De media dragen hun steentje bij door de islam meer bekend te maken bij het grote publiek, met dikke bijlagen, gratis koran, en duidingprogramma’s die moeten aanzetten tot minder angst en meer begrip voor moslims bij Vlamingen. Een nobel streven, allen ontbreekt iedere vorm van wederkerigheid. Leren “nieuwe Vlamingen” bij deze poging tot meer begrip, ook over hun Vlaamse buren?

Er is bijvoorbeeld geen enkele Turkse krant, vaak in Vlaanderen gedrukt, die de bijbel verspreidt. Nergens verschijnen bijlagen om aan te zetten tot meer begrip over de pijlers van onze samenleving, waar homo’s zich niet moeten wegsteken, waar geloof niet moet maar mag, of andere thema’s waar menige moslim mee worstelt.

Respect voor religie in het Westen betekent niet dat het kritisch denken niet meer toegelaten wordt. Vertegenwoordigers van een God die dit verbood, struikelden reeds eerder in Europa. Het zou voor de vele moslims in Vlaanderen leerrijk zijn daar eens wat over op te steken. Ik sprak menige moslim die helemaal niet wist wat met de verlichting in Europa werd bedoeld. “Was dat zoiets als een algemeen energie probleem,” grapte een jongere vrolijk.

Dan wordt het wel moeilijk om uit te leggen waarom er zoveel tolerantie is tegenover kritiek op religie, of misschien moet ik zeggen ‘was” want sinds de komst van duizenden moslims in Europa, is die tolerantie snel veranderd. Waarom is er geen wederkerigheid, waarom tonen zo veel moslims amper belangstelling voor de cultuur en gebruiken van dit land?

Via allerlei buurtgerichte initiatieven proberen we de Vlaming warm te krijgen voor contact met moslims, maar welk initiatief neemt de islamitische bevolkingsgroep zelf? Een vraag daarover stellen is niet beledigend of stigmatiserend want de feiten tonen aan dat de wederkerigheid ontbreekt.

Hoezo, denkt u? Enkele voorbeelden kunnen de vaststelling misschien duiden.

Bij een interreligieuze uitwisseling op Antwerpen Noord bezochten kerkbezoekers en bewoners de lokale moskee. Maar wilden moslims ook eens de kerk van binnen bekijken? Het antwoord was kortweg “nee.” Een kerk betreden was volgens hen voor moslims niet toegestaan. Uit angst dat dit toch zou gebeuren hielden ouders die dag hun kinderen zelfs thuis. Alsof God niet overal woont, ook in een kerk

Dames uit een dienstencentrum bezochten de lokale islamitische vrouwenvereniging. Maar de vrouwen mochten niet bij hen op tegenbezoek. Het gemengde sociale verkeer, ook verboden, verhinderde de vrouwen om een bezoek te brengen aan het centrum.

Turkse kinderen gaan graag naar verjaardagfeestjes en brengen steeds leuke cadeautjes mee. Maar Turkse ouders nodigen geen Vlaamse kinderen uit in hun huiskamer. Dit gebrek aan wederkerigheid stoort menige Vlaamse ouder.

Op de buurtfeestjes lukt het ook al niet, ondanks de aparte roosters voor vlees en het thuislaten van alcohol. Geen aparte tent voor vrouwen? Dan blijft mevrouw lekker thuis.

Er werd een poging ondernomen om vrouwen meer te laten participeren in een lokaal cultureel centrum. De dames wilden wel, maar de aanwezigheid van een mannelijke technicus was onoverkomelijk. Dus ging de participatie niet door.

Op een multiculturele avond vertrok een groep moslima’s toen bleek dat er ook een glas wijn te verkrijgen was.

We proberen echt wel om moslims bij niet-moslims te betrekken, maar de islamitische bevolkingsgroep blijft een “moeilijk te bereiken doelgroep.” De problemen om sociale cohesie te bereiken in wijken met meerdere bevolkingsgroepen verdwijnen niet met het uitdelen van de koran onder Vlamingen, of door mooie televisieprogramma’s met moslima’s. De wederkerigheid ontbreekt. De meeste Antwerpenaren die moslim zijn, plooien zich zo goed als volledig op die identiteit terug, van moslim en origine, maar veel te weinig als Antwerpenaar in een multiculturele stad.

Het is volslagen onzin te geloven dat enkel de samenleving dit probleem kan oplossen. Je kunt blijven uitnodigen, investeren en kansen bieden tot integratie en daarbij respect hebben voor “het behoud van culturele eigenheid,” maar dan moet er wel nog wat zijn buiten de zienswijze dat Vlaming zijn gelijk is aan de beleving van “culturele eigenheid” binnen de grenzen van de wet.

Dat is een zeer afstandelijke manier om deel uit te maken van een diverse samenleving. Het geeft aan dat de identiteit als Vlaming voor veel moslims niet meer is dan je houden aan de wet. Dat regelt echter niet hoe je “sociale cohesie” bereikt. Omdat integratie en participatie vrijblijvend zijn. Daar moet de samenleving wat aan doen, het moet minder vrijblijvend zijn.

Zolang moslims geen buurtfeest willen bijwonen tenzij er een aparte tent is voor vrouwen, zolang een kerk verboden terrein is, evenals een dienstencentrum, zolang de voordeur niet open gaat voor schoolkameraadjes en buren, hebben al die goed bedoelde initiatieven richting Vlamingen geen enkele zin.

Het werkt stigmatiserend, betuttelend en belerend, alsof de ‘oude’ Vlamingen “alles” over islam willen of moeten weten. Dat moeten de ‘oude’ Vlamingen helemaal niet. Wat wij willen weten is wat Mohammed iedere dag op straat doet. Of het waar is dat kindergeld voor een huis in Marokko wordt gebruikt, waarom vader steeds op stap is richting Marokko of vzw, en waarom moeder wat zelfredzaamheid in de samenleving betreft scoort als een kind van vier.

Geldt deze beeldvorming voor alle moslims? Nee, maar wel voor veel te veel moslims. Juist die groepen zijn een “moeilijke doelgroep” waarmee wij “sociale cohesie” willen. Maar of dat ooit mogelijk is, ligt niet aan onze samenleving maar aan de doelgroepen zelf. Het kost moed om dit toe te geven, om te zeggen “wij beheersen dit niet, sociale cohesie komt er als die doelgroepen dit ook werkelijk willen, en om te bepalen of die wil er is, moeten we de dialoog durven aangaan.”

Centraal in die dialoog hoort niet islam, maar de samenleving te staan. Die gaat iedereen aan en de koran niet. Nu maar hopen dat ook de politiek en media dit proces begrijpen. Misschien komen we dan verder dan de gratis koran.