Roger Scruton, ingeleid door Paul Belien, Elzenveld 23 juni 2006
Wij zijn zeer verheugd om Roger Scruton vanavond in ons midden te hebben. Roger Scruton is een van de meest invloedrijke, zoniet de invloedrijkste, conservatieve denker van onze tijd. Hij was lange tijd professor in Groot-Brittannië, maar ook daar geldt de regel dat niemand sant is in eigen land. Scrutons uitgesproken meningen maakten hem ongeliefd, meer zelfs, gehaat, in het Britse intellectuele milieu, zodat hij uiteindelijk ontslag nam – of kreeg, het is maar hoe je het bekijkt – en part-time in de Verenigde Staten ging doceren. Vandaag leeft Roger Scruton de ene helft van het jaar in Amerika en de andere helft in Engeland. In zijn eigen land is hij niet langer verbonden aan een universiteit. Hij schrijft nog steeds – boeken zowel als artikels, maar ook opera’s. Tien jaar geleden kocht hij een boerderij op het platteland, waar hij paarden kweekt.
Roger Scruton werd geboren in 1944. Hij studeerde filosofie en esthetica in Cambridge. Roger was een briljante academicus, maar hij was nooit een kamergeleerde. In 1982 stichtte hij het toonaangevende conservatieve kwartaalblad The Salisbury Review. Het blad beïnvloedde het hedendaagse conservatieve denken in Groot-Brittannië en werd een uitlaatklep voor mensen als Theodore Dalrymple en anderen, die door de linkse intelligentsia gemarginaliseerd werden. Ook Hans Hoppe, die hier vorig jaar onze gast was, schreef in The Salisbury Review.
The Salisbury Review is bijzonder invloedrijk geweest in Centraal-Europa. Ten tijde van het communisme werd het blad Oost-Europa binnengesmokkeld. Het werd er vervolgens clandestien gekopieerd en verspreid. In de vroege jaren tachtig was Roger Scruton ook betrokken bij de oprichting van een ondergrondse universiteit in Tsjechië. Jonge dissidenten werden er geschoold. In die tijd schreef Roger een wekelijkse column in de krant The Times. Zo leerde ik hem kennen. Ik contacteerde hem nadat ik een artikel van hem had gelezen. Het jaar was 1985 en het artikel ging over zg. half-intellectuelen.
Het verschil tussen rechts en links, zo schreef Roger, is een kwestie van kennis. Hoe meer je over iets weet, hoe “rechtser” je erover bent. “Rechts” definieerde hij als “de houding waarbij men waardering opbrengt voor het verwezenlijkte (zelfs al is het niet ideaal), waarbij men gezag aanvaardt en weerstand biedt aan luidruchtige eisen voor ‘gelijkheid’ en ‘bevrijding.’”
Roger verwees voor zijn stelling naar een begrip dat hij aan de Tsjechische filosoof Thomas-Garrigue Masaryk ontleende: Halbbildung of half-education. De half-opgevoede mens, aldus Scruton, is de mens die genoeg kennis heeft opgedaan om de bestaande sociale en morele orde in vraag te stellen, maar niet genoeg om de noodzaak van de bestaande orde te begrijpen. Men vindt dat begrip ook bij Friedrich Hayek terug. Hij stelt dat het Westen zijn vrijheid dankt niet aan de rede, maar aan zijn tradities.
Dat komt omdat in tradities de wijsheid en de ervaringen gekristalliseerd zitten van de generaties die ons vooraf gingen. In een interview dat Humo deze week met Roger Scruton publiceert, zegt hij ongeveer hetzelfde: “Wanneer mensen een béétje denken, worden ze gevaarlijk. Pas wanneer ze heel veel denken, komen ze erachter dat al dat denken een vergissing was, en bevestigen ze uiteindelijk, op een bewustere manier, hun gewoonten en traditionele visies – want die vormen de échte fundamenten van een sociale gemeenschap.”
Chesterton schreef dat wie rekening houdt met tradities stemrecht geeft aan onze voorouders. In tegenstelling tot wat de half-intellectuelen denken, waren onze voorouders helemaal niet dommer of minder “verlicht” dan wij. Daarom heeft een conservatief een positief vooroordeel ten opzichte van het bestaande. Dit betekent niet dat er geen verandering mogelijk is, maar wel dat een conservatief voor pragmatische evolutie pleit, eerder dan voor revolutie.
Het is echter een misvatting te denken dat een conservatief alles op zijn beloop wil laten. Chesterton gebruikt het beeld van een wit paaltje langs de openbare weg. Indien men de zaken op zijn beloop laat, bladdert het af en wordt het vuil, zodat men op de duur met een zwart paaltje zit. Indien men dit paaltje wit wil houden, zal men het van tijd tot tijd moeten herschilderen. Daarvoor moet men de handen uit de mouwen steken. Conservatisme veronderstelt wel degelijk activisme.
Roger is daarvan een goed voorbeeld. Toen ik in 1985 contact opnam met Roger, vroeg hij mij om voor The Salisbury Review te schrijven. We werden goede vrienden en ontmoetten elkaar regelmatig. Ik heb Roger altijd actief bezig geweten. Behalve The Salisbury Review, richtte hij ook een uitgeverij op, The Claridge Press. Daarna was hij actief in allerlei organisaties, waarvan hij vaak de stichter en mede-oprichter was. Zo was hij in het begin en midden van de jaren negentig betrokken bij The Windsor Group, een netwerk dat jonge conservatieven uit Centraal-Europa bij elkaar bracht en waar Roger ook mij bij betrok.
In Vlaanderen is Roger lang onbekend gebleven. Daarin is pas de laatste jaren verandering gekomen toen Roger in Nederland werd ontdekt, waardoor zijn boeken in Nederlandse vertaling begonnen te verschijnen en ze op die manier ook bij ons terechtkwamen. Toch is deze toespraak hier vanavond niet Rogers eerste spreekbeurt in Vlaanderen. Ik herinner me een vorige spreekbeurt van hem in 1990 in het gebouw van de Kredietbank op de Brusselse Grote Markt. Lode Claes had daar een groep bij elkaar gebracht, waaronder ook Guy Verhofstadt zich bevond. Roger sprak er over de ondermijning van gezin en samenleving door homo-activisten. Verhofstadt zei mij na afloop dat hij het zeer interessant vond en dat het hem aan het denken had gezet. Helaas heeft Guy nooit verder gedacht, zodat hij een half-intellectueel is gebleven. Onze premier is niet slim genoeg om rechts te zijn.
Dit gezegd zijnde, verleen ik graag het woord aan Roger Scruton. Ik ben ervan overtuigd dat zijn uiteenzetting stof tot denken zal bieden, en dat dit denken in ons midden een vruchtbare bodem zal vinden waarop het conservatisme in Vlaanderen tot verdere bloei kan komen.
Roger, the floor is yours.

Recent comments
15 min 41 sec ago
10 hours 38 min ago
1 day 5 hours ago
2 days 5 hours ago
2 days 11 hours ago
2 days 14 hours ago
2 days 17 hours ago
2 days 17 hours ago
3 days 2 hours ago
3 days 14 hours ago